TİFLİS: GÜRCİSTAN'IN BAŞKENTİNDE 48 SAAT

Bazen sadece rutin işlere ve mecburiyetlere biraz ara vermek, biraz soluklanmak, bulunduğun yerden uzaklaşmak; hatta sınırın öte tarafına geçmek istersin. Cebinde pasaportun olsun ya da olmasın, başka bir dilin konuşulduğu, başka kültürlerle temas edebildiğin, tarihi güzelliklerle dolu kadim bir şehri adımlayabilmek de iyi bir alternatif olabilir. Geçtiğimiz Kurban Bayramı tatiline ikinci kez gittiğimiz Tiflis, tam da böyle hissettirdi ve bize yine tüm güzelliklerini cömertçe sundu. Bir tarafı Avrupa, bir tarafı Sovyetler; bir tarafı modern, bir tarafı geleneksel olan bu kadim şehri yeniden adımlamak çok keyifliydi...Damağımızda leziz şaraplarının bıraktığı hoş serinlikle, elimizde üzüm bağlarını andıran harflerle yazılmış Gürcü edebiyatının usta şairi Şota Rustaveli’nin bir kitabıyla, belleğimizde ise yeni hikayeler ve fotoğraflarla yurda geri döndük.

Ankara'dan Hareket

Ankara Esenboğa Havalimanı’ndan başlayan ve yaklaşık 1 saat 40 dakika süren bir gece uçuşuyla komşu ülke Gürcistan’a ulaşıyoruz.

İniş için alçalmaya başladığımızı duyuran anonsun ardından pencereden bakıyor ve gökyüzünün karanlığını delen Batum’un ışıklı gökdelenlerini izlemeye dalıyorum.

Aradan geçen iki yılın ardından, hemen hemen aynı dönemde yeniden Tiflis’e ayak basıyoruz.

Seyahat Sigortası Zorunlu

Gürcistan’a giriş için pasaport göstermemize gerek yok. T.C. çipli kimlik kartımızın yanımızda olması yeterli. Bunda değişen bir şey yok.

Ancak tek bir değişiklik var; biniş için check-in yaptığımızda bizden seyahat sağlık sigortası poliçemizi göstermemizi talep ediyorlar.

Bu sigortanın bedeli, tercih ettiğiniz sigorta şirketine göre 3–5 Euro arasında değişiyor. Gürcistan pasaport kontrolünde ise bu konuda ya da başka herhangi bir konuda hiçbir soru sorulmuyor; ancak bu belgeyi istemeleri her zaman ihtimal dahilinde.

Tiflis Havalimanı’nda ücretsiz Wi-Fi hizmeti sunuluyor. İnternete bağlanır bağlanmaz, etrafımızı bu bölgenin uyanık taksicileri sarmadan hızlıca bu ülkede aktif olarak kullanılan Bolt uygulamasından bir taksi çağırıp şehir merkezindeki otelimize doğru yaklaşık 20 dakika süren bir yolculuğa çıkıyoruz.

Şehir Merkezine Doğru

Havalimanı kavşağından çıkınca bizi ilk olarak yolun sağında ve solunda yükselen devasa Sovyet blokları karşılıyor. Eski bir Sovyet ülkesinde olduğunuzu hissettiren kent dokusu hemen göze çarpıyor. 

Az önce bahsettiğim devasa blokları bölen yeşil alanlar, geniş caddeler, yine o dönemden kaldığı belli olan alt geçitler ve tüneller...

Şehir merkezine giderken gördüğümüz her şey, adeta elektrikli bir Amerikan otomobilinin bizi Sovyetler Birliği günlerine ışınlaması kadar ironik. 

Tiflis'te Bir Gece Yarısı

Konaklayacağımız otel, şehrin kurucusu Kral Vakhtang Gorgasali'nin adını taşıyan meydana yalnızca bir dakikalık yürüme mesafesinde yer alıyor. 

Gecenin çok geç saatinde olmamıza rağmen, taksiden iner inmez hemen yakınımızdaki Jan Shardeni Caddesi'ndeki eğlence mekanlarından yükselen müzik seslerini rahatlıkla duyabiliyoruz.

Odamız, geleneksel Tiflis evlerinden dönüştürülmüş eski bir binada yer alıyor. Balkona çıktığımızda ise karşımızda 13. yüzyıldan kalma bir Ermeni kilisesi olan St. George Katedrali tüm ihtişamıyla parlıyor. 

Hemen arka planda Gürcü Ana Heykeli'ni görüp (Kartlis Deda) ona yeniden merhaba diyoruz. Tam karşımızda ise heykelin bulunduğu Narikala Kalesi ile Rike Park'ı birbirine bağlayan ve geceyi dinlenerek geçiren boş teleferik kabinleri yükseliyor.

İlk Gün

Sabah otelin terasındaki keyifli kahvaltımıza Metekhi Kilisesi ile Kura Nehri manzarası eşlik ediyor.

Yurt dışında daha önce gittiğimiz bir şehre ani bir planlamayla yeniden gelmek, sanki dün de buradaymışız gibi hissettiriyor. Tiflis'te görülmesi gereken pek çok tarihi mekanı ve müzeleri daha önceki gezimizde ziyaret ettiğimiz için bu gelişimizde tamamen kafamızın estiği gibi dolaşma rahatlığıyla hareket ediyoruz.

Şehir turumuza hemen yakınımızda bulunan Meydan Bazaar'dan başlıyoruz. Gürcü şarapları, yöresel yiyecekler, geleneksel kıyafetler, hediyelik eşyalar kısacası ne ararsanız var diyebileceğimiz hem pazar hem de bir alt geçit burası. 

Merdivenlerle yeniden cadde seviyesine çıkıyoruz; sıra sıra eğlence mekanları, bir kültür ve sanat şehrinde olduğunuzu hissettiren sokak heykelleri ve grafitiler, köşe başlarında alt alta dizilmiş kahverengi yönlendirme tabelaları ve eski kentin kıpır kıpır hareketli sokakları çıkıyor karşımıza. Yeniden burada olmak çok güzel.

Eski Kentte Yürüyüş

Erekle II Caddesi boyunca yürüyüşümüze devam ediyoruz. Bu caddede, Eski Tiflis'in kendine has dokusu ve sokak ritmi bizi yeniden kucaklıyor. Bir süre sonra şehrin simgelerinden biri olan Saat Kulesi'ne ulaşıyoruz.

İlk bakışta Avrupa'nın pek çok kentindeki gösterişli saat kulelerini akla getirse de aslında bambaşka bir hikaye anlatıyor. Kusurluluğun ve düzensizliğin estetize edilmiş hali gibi yükselen kule, tıpkı hayatın kendisi gibi tekdüze olmayışın sanatsal bir yansıması adeta.

Akşam saatlerinde yeniden buraya dönmek üzere rotamızı Tiflis'in meşhur bit pazarının kurulduğu Kuru Köprü'ye çeviriyoruz. Eski ve özenle restore edilmiş binaların çevrelediği Orbeliani Meydanı'na geldiğimizde ise Sovyet şehir planlamasının izleri hala göze çarpıyor. Geniş yapraklı ağaçların gölgesinde biraz soluklanıyor, parkın hemen yanındaki rengarenk çiçek tezgahlarına bakmadan geçemiyoruz. 

Bazari Orbeliani'de Kahve Molası

Meydandan ayrılıp Tiflis'te hem bir şeyler yiyip içebileceğiniz, hem resim sergilerini gezebileceğiniz, sosyalleşebileceğiniz ya da diz üstü bilgisayarınızla rahatça çalışabileceğiniz; şehri ziyaret edenlerin büyük bölümünün pek bilmediği keyifli bir mekana, Bazari Orbeliani'ye uğruyoruz. Burada kısa bir kahve molası veriyor, ardından teras katına çıkarak Tiflis'in modern ve tarihi yüzünü aynı karede buluşturan manzarayı fotoğraflıyoruz.

Tiflis'in Meşhur Bit Pazarı: Kuru Köprü

Ve Kuru Köprü'ye geldiğimizde, antika eşya meraklılarının ve koleksiyoncuların uğrak noktası olan ünlü bit pazarını dolaşıyoruz. Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından ikinci el eşyaların satıldığı bir alana dönüşen bu pazarda birbirinden ilginç antikalar, ikinci el kıyafetler, plaklar, eski otomobil plakaları, Sovyet döneminden kalma askeri üniformalar ve apoletler, el yapımı geleneksel Gürcü ürünleri, eski fotoğraf makineleri ve çeşitli el sanatları ürünlerini bulmak mümkün. Meraklıları burada saatlerini, hatta bir gününü rahatlıkla geçirebilir. 

Şehrin En Popüler Caddesi: Şota Rustaveli

Şehrin en popüler arterlerinden biri olan Şota Rustaveli Caddesi’ne geldiğimizde ilk olarak Opera ve Bale Binası’nda Kuğu Gölü Balesi için bilet bulabilme umuduyla şansımızı deniyoruz; ancak tüm biletlerin satılmış olması nedeniyle bu güzel gösteri başka bir zamana kalıyor.  

TKT.ge sitesinde gezinirken Tiflis'in bir kültür-sanat kenti olduğu etkinlik takvimindeki yoğunluktan ve tükenen biletlerden hızlıca anlaşılıyor . Bir sonraki Tiflis ziyaretimizde biletleri önceden almak için bu siteden yararlanmayı planlıyoruz. Bu küçük notu da hem kendimize hem de bu yazıyı okuyan ilgililere bir hatırlatma olarak burada bırakıyoruz.

Şehrin en önemli caddelerinden biri olan Rustaveli Caddesi çıkıyor ve Özgürlük Meydanı'na kadar keyifli yürüyüşüme devam ediyoruz. Cadde boyunca birbirinden farklı ve görülmeye değer müzeler, köşe başlarındaki heykeller, parlamento binası, Galleria AVM gibi yapılar sıralanıyor. Bu cadde hem yaya hem de araç trafiği olarak oldukça hareketli. Daha önce karton bardaklarına profillerimizi çizdirdiğimiz Kvarts Cafe'nin önündeki rezervasyon kuyruğu da gözümüze çarpıyor. 

Özgürlük Meydanı'na bir selam verip, meydanın karşı tarafına geçebilmek için Tiflis'in ünlü yaya altgeçitlerinden birine yöneliyoruz. Bu altgeçitler, şehrin gündelik yaşamını tüm doğallığıyla gözlemleyebileceğiniz özel mekanlar adeta. 

Şehrin En Eski ve Otantik Mekanlarından Sadece Biri: Cafe Dante

Yürüyüşümüze biraz mola vermek istiyoruz. Eski Kentin renkli sokaklarına dalıyor ve dışarıdan bakıldığında varlığını neredeyse hiç belli etmeyen, Tiflis'te benzerlerine sıkça rastlanan retro mekanlardan biri olan Cafe Dante'de soluğu alıyoruz.

Mekanın ahşap merdivenlerinden yukarıya doğru çıkarken sanki yıllar öncesine açılan bir kapıdan geçiyormuşuz hissine kapılıyoruz. Girişte bizi küçük bir bar, eski dönemlerden kalma eşyalar ve sokağa bakan bir balkon karşılıyor. 

Müşterilerin bir evin salonunda ağırlandığı bu mekanda her şey olduğu gibi bırakılmış; yılların izini taşıyan mobilyalar, hafifçe yıpranmış eşyalar, duvarlara asılı duran ve misafirler için ihtiyaç halinde askıdan indirilen eski ahşap sandalyeler ve tozlu raflardaki parmak izlerinde gizlenen tüm yaşanmışlıklarıyla bizi bambaşka bir atmosfere taşıyor. 

Köşedeki eski radyodan yükselen hoş melodiler odanın duvarlarında yankılanırken, önümüzde duran enfes bir Gürcü şarabı ve nefis bir pizza eşliğinde güzel bir sohbete dalıyoruz. Tiflis'in hareketli sokaklarından sadece birkaç dakika uzaklıkta olsak da burada zamanın biraz daha yavaş aktığını hissetmemek mümkün değil.

Geleneksel Tiflis Evleri İle Çevrili Gudiashvili Meydanı

Mekandan ayrılıp Gudiashvili Meydanı'na doğru yöneliyoruz. Eski Kent içerisinde bulunan ve restore edilmiş birbirinden güzel ve renkli tarihi yapılarla çevrili bu meydanda resim sanatçılarının satışa sunduğu eserleri bir süre keyifle inceliyoruz.

Cafe Novel'e geldiğimizde ise raflardan rastgele seçtiğimiz kitapların sayfalarında kayboluyor, eski plaklardan çalınan şarkıların ritmine kapılıyoruz. Kafeden ayrılırken Gürcülerin büyük şairi Şota Rustaveli’nin orijinal dilde basılmış en ünlü eseri, kitaplığımızdaki yeni yerine varmak için bizimle birlikte yolculuğa çıkıyor. 

Şota Rustaveli, 12. yüzyılda yaşamış, Gürcü edebiyatının en büyük figürü ve Gürcistan'ın ulusal şairi olarak kabul edilen tarihi bir figür. En ünlü eseri ise Gürcü kültürünün yapı taşı sayılan ve UNESCO Dünya Belleği Programı'nda yer alan "Kaplan Postlu Şövalye" (The Knight in the Panther's Skin) adlı epik şiir.

Tiflis Saat Kulesi ve Ünlü Kukla Gösterisi

Saat Kulesi'ne yeniden geliyoruz. Çünkü bu saati tasarımı kadar özel kılan ve günde iki kez gösterimi yapılan Kukla Tiyatrosu'nu izlemek istiyoruz. Alandaki kalabalığa karışıp gösterinin başlamasını bekliyoruz. Saat akşam 7'yi gösterdiğinde herkes susuyor, saat kulesinde bulunan melek figürü çana vurmaya başlıyor ve herkes bu anı ölümsüzleştirmek için telefonlarının video tuşuna basıyor.

Ünlü Gürcü kukla ustası, yönetmen ve oyun yazarı Rezo Gabriadze tarafından 2010 yılında yapılmış. Yan yatmış gibi duran asimetrik kulenin her köşesinden farklı bir detay göze çarpıyor. Kulenin tepesindeki küçük pencerelerden her saat başı kanatlı bir melek çıkıp çana vuruyor. Ayrıca her gün saat 12:00 ve 19:00'da "Hayatın Döngüsü" adlı, bir çiftin tanışmasını, evliliğini ve yaşlılığını anlatan kısa bir kukla tiyatrosu gösterimi yapılıyor. Kulenin inşasında, Tiflis'in yıkılan eski binalarından toplanan tarihi tuğlalar ve taşlar kullanılmış. Kulenin alt kısmında Gabriadze'nin kendi elleriyle yaptığı yüzlerce el yapımı çini seramik yer alıyor.

Tiflis Saat Kulesi'nin altında hemen sağ kısmında herkesin meraklı gözlerle yaklaştığı küçük bir büyüteç bulunuyor ve o büyütecin merceğinin içinde ise "Dünyanın en küçük saati" yer alıyor.

Machakhela Restaurant'ta Gürcü Lezzetleri

Akşam yemeğinden ziyade geleneksel Gürcü mutfağından küçük bir atıştırmalık yapmak için Machakhela Restaurant'ı tercih ediyoruz. Tabii buraya kadar gelmişken meşhur Gürcü mantısı hinkali yemeden ve armutlu gazoz içmeden olmaz. Hinkaliyi sadece belirli sayılarda sipariş edebiliyorsunuz. Geleneksel şekilde hazırlanışından dolayı porsiyonlar belirli adetlerle sunuluyor. Tabii daha önceki deneyimlerimizde aklımızda kaldığından dolayı siparişlerin kısa sürede servis edilmediğine yeniden şahit oluyoruz. Sunulan porsiyon tabağının ise çok lezzetli ve doyurucu olduğunu söyleyebilirim.

Kanyon ve Şelale

Yemekten sonra Tiflis'in ünlü Sülfür Hamamlarının bulunduğu meydanı ve Aşk Köprüsü'nü gezip, şehrin merkezindeki en ilginç doğal oluşumlardan biri olan Leghvtakhevi Kanyonu'nu ve Şelalesi'ne kadar yürüyüşümüze devam ediyoruz.

Kanyonun içinden baktığımızda metrelerce yükseklikteki kayaların üzerine elle kondurulmuş gibi duran ve pencereleri doğrudan uçurumlara açılan geleneksel Tiflis evlerinin yıkılacakmış gibi görünen korkutucu görüntüsüne şahit oluyoruz. Doğrusu o evlerden birinde oturmak bulundukları konum itibarı ile kesinlikle cesaret gerektiriyor.

İkinci Gün

Rüzgarlı ve yağmurlu bir Tiflis gününde Gürcü şarapları eşliğinde keyif yapmak için ilk kez gideceğimiz 8000 Vintages adlı çok hoş bir mekanı tercih ediyoruz. Gürcistan'ın 8000 yıllık şarap tarihine atıfla kurulan bu bar ve restoranın raflarında bin beş yüzü aşkın farklı etikete sahip şarap şişelerinin dizili olduğunu öğreniyoruz. 

Somölyenin tavsiye ettiklerinden seçtiğimiz enfes şarapları yudumlarken, sipariş ettiğimiz atıştırmalıklarla keyifli bir sohbete ve pencereden bize eşlik eden yağmurun manzarasına dalıyoruz. 

Bu hoş mekandan ayrıldıktan sonra şehrin en güzel caddelerinden birine Kura Nehri'nin karşı kıyısında yer alan Davit Aghmashenebeli Caddesi'ne geliyor ve yağmurda keyifli bir yürüyüş gerçekleştiriyoruz. Tabii cadde üzerindeki bir köşede gördüğüm büfede her yurt dışı seyahatimde yaptığım gibi günlük gazetelerden seçtiklerimi satın alıyorum. 

Fabrika

Bulunduğumuz caddeden ara sokaklara sapıp kentin ve hatta dünyanın en ünlü hostellerinden biri olan Fabrika'ya doğru yürüyoruz. Yeniden burada olmak bizi olduğumuzdan daha da genç hissettiriyor. Mekanın ruhu kapısından içeri girer girmez bizi sarıyor ve eski deri bir koltuğa yayılıp bir yandan biramı yudumlarken bir yandan da seyahatimiz boyunca bana yol arkadaşlığı yapan "At Çalmaya Gidiyoruz" adlı romanın sayfalarına gömülüyorum. 

Hostel'in bahçe kısmında sıra sıra mekanlar dizili. Mekanların girişlerinin üst kısımlarında batılı liberal Gürcü kimliğinin simgesi haline gelmiş AB bayrakları Gürcistan bayrakları ile birlikte dalgalanıyor. Bir köşede rock'n roll tişörtler ve ceketler ile eski plak ve filmler satan gençlerle selamlaşıyoruz. Hostelin alt katında ikinci el kıyafet mağazasındaki ürünleri inceliyor, etiketlerdeki fiyatları görüp mağaza çalışanına anlamlı bir şekilde gülümseyerek hızlıca kapıdan dışarı çıkıyor ve mağazanın hemen bitişiğindeki içerisinde canlı performans sahnesi bulunan ve bir berber dükkanından dönüştürülmüş bara uğruyoruz. 

Fabrika'dan ayrılıp taksi ile kısa bir şehir turu atıp Wine Factory N1 adlı Vera semtindeki tarihi bir şarap fabrikası kompleksinin farklı mekanlarla şekillendirilmiş avlusuna geçiyoruz. Görünüşü çok hoş olsa da burada geleneksel Gürcü yemekleri bulunmadığı için sadece avluda tur atıp yeniden eski kente geri dönüyoruz. 

Rike Park

Barış Köprüsü'nden geçip şehrin en büyük ve hareketli parklarından biri olan Rike Park'ta akşam üstü gezintisi yapıyoruz. Şehrin merkezindeki parkta yeşillikler içinde yürüyüş yapmak ve dinlenmek iyi geliyor. Müzik, tiyatro ve sergi salonu olarak inşa edildiğini öğrendiğimiz ancak şimdilerde kaderine terk edilmiş görünen iki ayrı tüp şeklindeki fütüristik mimari yapıları görüntüledikten sonra parktan ayrılıp Avrupa Meydanı'na doğru yol alıyoruz.

Akşam yemeğimizde ise yine geleneksel Gürcü mutfağından haçapuriyi tercih ediyoruz ve tabii ki yanında yine armutlu gazoz eşlik ediyor.   

Tiflis'teki son gecemiz... Rüzgar sabaha kadar eski kentin sokaklarında ıslık çalarak dolaşıyor. Biz de o rüzgara kapılıp eve dönmek için yeniden yollara düşüyoruz. 

Hoşça kal Tiflis!

Teşekkürler Dünya!

AVRUPA'NIN EN GÜZEL BALKONU: BİR GÜNDE LÜKSEMBURG

Daha önce hiç seyahat etmeyi düşünmediğimiz, aklımızda bile olmayan bir ülkeye gittik bu kez. Schengen vizesi sen nelere kadirsin… Yeni aldığımız vizelerle giriş noktamız olarak Lüksemburg’u seçtik. Gitmişken “neden başka bir ülke de görmeyelim?” diyerek rotamızı Belçika’ya da uzattık. Bu yazının konusu olan ilk durağımız Lüksemburg’a adım attığımızda, şehrin hem küçük hem de büyüleyici yapısı hemen dikkatimizi çekti. Avrupa’nın en güzel balkonu olarak da nitelendirilen Lüksemburg Büyük Dükalığı’nın başkenti Lüksemburg’u adım adım keşfe çıktık. Ve şimdi, dünyanın en zengin ve Avrupa’nın en pahalı ülkelerinden birinin başkentinde geçirdiğimiz güzel bir günü anlatmaya geldi sıra. Hadi başlayalım!

Yeni Ülke Heyecanı 

Yolculuğumuz İstanbul Havalimanı’ndan başladı. Yaklaşık 2 saat 40 dakika süren bir uçuşun ardından Lüksemburg’a ulaştık. Havanın açık olması ve gökyüzünün maviliği, Orta Avrupa semalarında uçağın penceresine eşsiz bir manzara sundu. Avrupa’nın çatısı olarak nitelendirilen Alp Sıradağları’nın bembeyaz zirvelerini metrelerce yükseklikten izlemek ise ayrı bir keyifti.

Rüzgarlı bir günde Lüksemburg Findel Havalimanı’na inişimiz, doğrusu kısa süreli bir adrenalin yaşattı. Pistle neredeyse buluşmak üzereyken uçağımız yeniden havalandı ve Lüksemburg üzerinde bir tur daha attı. Kaptan pilotun, operasyonel nedenlerle inişin tekrar deneneceğine dair yaptığı anonsun ardından neyse ki ikinci denemede sorunsuz ve oldukça rahat bir iniş gerçekleştirdik.

Bizim Büyük Vize Sorunumuz

Lüksemburg Findel Havalimanı da tam beklediğimiz gibi oldukça küçük bir havalimanı. İlk adımda gümrüğe doğru yürüdüğümüzde, bizi görevliler gümrük memurlarının bulunduğu alana geçmeden önce Avrupa Birliği’nin bir süredir uygulamaya koyduğu ve bu yıl nisan ayından itibaren tüm Schengen bölgelerinde devreye alınması planlanan Elektronik Giriş-Çıkış Sistemi (EES) ile tanıştırdı.

Bir Türk görevli bizi kiosklara yönlendirdi. Burada Türkçe dil seçeneğiyle birlikte pasaportunuzu dijital olarak okutuyor, parmak izinizi veriyor ve yüz taramasından geçiyorsunuz. Ardından ülkeye geliş amacınız, ne kadar süre kalacağınız, masraflarınızı nasıl karşılayacağınız ve harcamalarınızı nakit mi yoksa kredi kartıyla mı yapacağınız gibi çeşitli ve bizim açımızdan son derece gereksiz soruları yanıtlıyorsunuz.

Kiosklardan onay aldıktan sonra işlemin bittiğini sanıyorsunuz; ancak bu kez de pasaport kontrolü için yeniden gümrük memurlarına yönlendiriliyorsunuz. Yani süreç ikinci kez, daha klasik bir şekilde tekrarlanıyor.

Gümrük memuru dönüş biletimi ve otel rezervasyonumu sordu, geliş amacımı öğrenmek istedi. Eşimle turistik amaçlı geldiğimizi söyleyip rezervasyonlarımı gösterdim. Neyse ki sempatik bir memur karşımdaydı; “iyi eğlenceler” diyerek pasaportumu damgaladı ve ülkeye sorunsuz bir şekilde giriş yaptık.

Burada küçük bir eleştiri yapmadan geçmek zor. Zaten başlı başına koca bir dosyaya dönüşen vize başvuru belgeleri, banka dökümleri ve evrak süreçleri yetmezmiş gibi, bu çift aşamalı kontrol sistemi insanı ister istemez düşündürüyor. Dünyanın bu kadar sınırlarla, prosedürlerle ve izinlerle bölünmüş olması, seyahat özgürlüğünün aslında ne kadar sınırlı olduğunu hatırlatıyor. Oysa dünya hepimizin; fakat gerçekler ne yazık ki her zaman böyle değil... Umarım bu tür uygulamalar sonlanır ve mevcut politik atmosfer kısa sürede olumlu yönde değişir.

Ücretsiz Ulaşım

Havalimanı binasından çıktıktan sonra ilk olarak bizi şehir merkezine ulaştıracak otobüslerin bulunduğu durağa doğru yürüyoruz. Lüksemburg’da konaklamayacağımız için, buraya gelmeden önce şehri günübirlik gezmeyi ve akşam trenle Brüksel’e geçmeyi planlamıştık.

Planımıza sadık kalmak ve bavullarımızı gardaki emanete bırakıp şehri daha rahat gezebilmek için, havalimanından direkt şehir garına giden 29 numaralı otobüsü beklemeye başlıyoruz. Otobüs tam zamanında geliyor.

Yeri gelmişken söyleyelim: Lüksemburg’da şehir içi ulaşım tamamen ücretsiz. Otobüs, tramvay ve trenler, yalnızca ülke vatandaşları için değil, bizim gibi turistler için de ücretsiz olarak hizmet veriyor. Bu zengin ülke, ulaşımı bir ayrıcalık değil, kamusal bir hak olarak sunuyor.

Ayrıca gözlemlediğim kadarıyla şehirdeki otobüslerin tamamı elektrikli. Otobüsler, Lüksemburg’da farklı ulaşım operatörleri ve hatlarına göre renklendirilmiş. Bu sayede, renklerine bakarak hangi otobüsün hangi hat ve bölgeye ulaştığını kolaylıkla anlayabiliyorsunuz. Kısacası daha ilk adımda, ulaşım konusunda oldukça gelişmiş bir ülkede olduğunuzu fark ediyorsunuz. 

 

Lüksemburg Büyük Dükalığı, Batı Avrupa’da Belçika, Fransa ve Almanya arasında yer alan, küçük yüzölçümüne rağmen ekonomik gücüyle öne çıkan bir ülke. Başkenti Lüksemburg olan ülke, anayasal monarşi ile yönetiliyor. Devletin başında Büyük Dük Henri, hükümetin başında ise Başbakan Luc Frieden bulunuyor. Yaklaşık 650 bin kişiden oluşan nüfusunun neredeyse yarısını yabancıların oluşturduğu Lüksemburg, bu yönüyle oldukça kozmopolit bir yapıya sahip. 

Şehri Keşfederken

"Gare Central" durağına geldiğimizde otobüsten inip hızlıca gara geçiyoruz. Bavullarımızı emanete bırakıp nihayet şehir turuna başlıyoruz.

Bir yanda bahar güneşi, bir yanda rüzgar… Avrupa, kışın kalın örtüsünü üzerinden atmak için can atıyor sanki. Bize göre hava hala serin; montlarımızı çıkarmadan dolaşıyoruz. Ancak pürüzsüz ve güneşli gökyüzünü görenler çoktan kısa kollularla, ince giysilerle caddelere ve parklara çıkmış bile. Koşuyorlar. Evet, klasik bir Avrupa şehir yaşamı, her tarafta koşuya çıkmış insanlar görüyoruz.

Az güneş gören bir ülkenin insanları olarak, kimileri de parklardaki ahşap şezlonglara uzanmış, güneş ışığından faydalanmaya çalışıyor.

Bu şehrin caddelerinde yürürken çizgilerin nerede başlayıp nerede bittiğine de dikkat etmek gerekiyor. Çünkü neredeyse tüm caddelerde bisikletler için ya özel bir yol yapılmış ya da kaldırımlarda ayrı bir şerit ayrılmış. Her an bir bisikletle karşılaşmamak için, özellikle yürürken ve karşıdan karşıya geçerken dikkatli olmanız gerekiyor.

Bisiklet burada bir hobi aracı değil; günlük hayatın bir parçası. İşe, eve, parka bisikletiyle giden pek çok insan yanımızdan geçiyor. Öyle ki trafik ışıklarında bile bisikletli figürlere yer verilmiş.

Kişi başına düşen milli gelirin 125.000 – 130.000 Euro civarında olduğu bu ülke dünyanın en zengin ülkeleri arasında yer alırken, aynı zamanda Avrupa’nın en pahalı yaşam koşullarına sahip ülkelerinden biri.  Ülkede Lüksemburgca, Fransızca ve Almanca olmak üzere üç resmi dil konuşulurken, İngilizce de yaygın olarak kullanılıyor. Ülkede özellikle Portekiz, Fransa ve Almanya kökenli topluluklar ön plana çıkıyor. Lüksemburgca en yoğun olarak ülkenin kuzeyinde ve kırsal bölgelerinde konuşuluyor.

İlk Durak Tarihi Köprü ve Altın Kadın Anıtı

İlk geldiğimiz nokta, şehrin en önemli tarihi yapılarından biri olan La Passerelle (Viaduc Köprüsü) oluyor. Metrelerce yükseklikte durup, şehrin doğal dokusunu, tarihi yapıları ve yükselen modern kulelerini izlemeye koyuluyorum. Aşağıda nazikçe süzülen Alzette Nehri akıyor. Sakinlik ve huzur, rüzgarla birlikte yüzüme çarpıyor. Lüksemburg’un hem tarihini hem de modern yüzünü aynı anda hissetmek mümkün.

La Passerelle, ya da diğer adıyla Lüksemburg Viyadüğü, şehrin en etkileyici tarihi köprülerinden biri. 1859–1861 yılları arasında inşa edilen bu taş köprü, başkent Lüksemburg’un üst şehir (Ville Haute) ile Grund vadisi arasındaki bağlantıyı sağlıyor.

Bizi günümüzden Orta Çağ’a götüren manzaralar eşliğinde keşif adımlarımıza devam ederken, bir sonraki durağımız olan ve yakın dönem savaşlarında hayatını kaybeden Lüksemburgluları anmak için inşa edildiğini öğrendiğimiz Monument of Remembrance (Gëlle Fra) yani Altın Kadın Anıtı’nın bulunduğu alana geliyoruz. 

Vadinin hemen kıyısında bulunan anıt, 1923 yılında I. Dünya Savaşı’nda hayatını kaybeden Lüksemburglu askerler anısına yapılmış. Daha sonra II. Dünya Savaşı ve Kore Savaşı’nda hayatını kaybedenler de bu anıya dahil edilmiş. Anıtın zirvesinde, özgürlüğü ve zaferi simgeleyen, elinde defne yapraklarından oluşan bir zafer çelengi tutan kadın figürü yer alıyor. Bu heykel; özgürlüğü, direniş ruhunu ve ulusal hafızayı temsil ediyor.

Şehrin Kalbine Doğru

Anıtın bulunduğu alanda, vadinin karşı kıyılarını da içine alan tarihi yapıların eşlik ettiği olağanüstü bir manzara bizi karşılıyor. Bir süre burada fotoğraf ve video molası verdikten sonra şehrin kalbine doğru yürüyüşümüze devam ediyoruz. Kısa bir süre sonra ise şehrin en hareketli noktalarından biri olan Place d'Armes meydanına ulaşıyoruz. 

Lüksemburg’daki sosyal hayatın en canlı merkezlerinden biri olan bu alan, kafe, restoran ve barlarla çevrili. Özellikle yaz aylarında meydandaki etkinlik alanında çeşitli konserler ve müzikli etkinlikler düzenlendiğini öğreniyoruz.

Bir başka meydana geçiyoruz. Bu kez geldiğimiz yer, tarihi dokusunun daha ön planda olduğu şehrin bir diğer popüler meydanlarından biri olan Place Guillaume II (Knuedler).

William II heykeli ve Luxembourg City Hall gibi tarihi yapıların bulunduğu bu alanda; yeme-içme mekanlarının yanı sıra et ve süt ürünlerinin satıldığı küçük bir pazar kurulmuştu.

Buradan devam edip Lüksemburg Büyük Dükü’nün resmi konutu olan Palais Grand-Ducal’ı fotoğraflıyoruz. Rönesans dönemine ait, Gotik mimari etkiler taşıyan bu yapının özellikle taş işçiliği ve kuleleri oldukça dikkatimizi çekiyor.

Kısa Bir Mola

Biraz mola vermek için Golden Bean adlı bir kahve dükkanına uğruyoruz. Nefis kruvasanlarını tadarken, her yurt dışı seyahatimde yaptığım gibi satın aldığım günlük gazetelerin renkli sayfalarına dalmayı da ihmal etmiyorum.

Her ne kadar aldığım gazetenin dili Fransızca olsa da ülkemizin bulunduğu coğrafyada derinden hissettiğimiz hadiselere hem fiziken hem de mecazen daha mesafeli bakmanın nasıl bir his olduğunu düşünmeden edemiyorum.

Kahve molamızı verdiğimiz mekan da dahil olmak üzere, bir şeyler satın aldığımız diğer işletmelerde de güler yüzle ve kibar bir “bonjour” ile karşılandığımızdan bahsetmek isterim. Burada ilk selamı genellikle müşteriden önce işletmeciler ve çalışanlar veriyor. Önyargıların aksine, soğuk ve mesafeli bir yaklaşım sergileyen neredeyse hiç kimseyle karşılaşmıyoruz. 

Şehrin caddelerinde insanları gözlemleyerek gezmeye devam ediyoruz. Caddelerde ve kaldırımların kenarlarında sigara izmaritlerinin fazlalığı dikkatimizi çekiyor. Fransız kültürünün etkisinden olsa gerek, sigara kullanımı oldukça yaygın; tabii elinde kahve bardağıyla dolaşan insanlar da gözden kaçmıyor.

Bununla birlikte, bazı kaldırımlarda çöplerin varlığı, ezberimizdeki “Avrupa şehirleri her zaman tertemizdir” algısına tezat oluşturuyor.

 

Şehirde çok sayıda göçmenin yaşadığını gözlemliyorsunuz ve belirli sektörlerde, özellikle hizmet sektöründe sadece göçmenlerin çalıştığına doğrudan tanık oluyorsunuz. Bunun yanı sıra, dilenen ve evsiz insanlara da rastlıyoruz.

Dünyanın en zengin ve refah seviyesi en yüksek ülkelerinden biri olan Lüksemburg’da bu manzaralarla karşılaşmak, mevcut egemen sistemleri ve küresel eşitsizlikleri yeniden sorgulamanıza neden oluyor.

Avrupa'nın En Güzel Balkonunda Yürüyüş

Lüksemburg’da gezmeyi en çok merak ettiğimiz, tarihi ve nostaljik dokusuyla öne çıkan Grund Vadisi’ne doğru yöneliyoruz. Chemin de la Corniche adlı, Eski Kent bölgesinde yer alan tarihi surların ve yürüyüş yolunun bulunduğu alana geliyoruz.

“Avrupa’nın en güzel balkonu” (her ne kadar bu tanım Avrupa’nın farklı noktaları için de kullanılsa da) olarak nitelendirilen bu yürüyüş yolunda dolaşmak; metrelerce derinlikteki vadiyi, Alzette Nehri’ni ve nehir etrafında kurulu Grund mahallesinin eski taş yapılarını izlemek gerçekten çok keyifliydi.

Şehrin en turistik bölgelerinden biri olan bu alanda sık sık fotoğraf molası veriyoruz. Yine bu yürüyüş yolu üzerinde bulunan bir bira bahçesine uğramayı planlamıştık; ancak mekanın bulunduğu alanda yaz hazırlıkları kapsamında tadilat yapıldığını görünce tercihimizi başka bir yerden yana kullanıyoruz.

Unutmadan söyleyelim, Lüksemburg biralarıyla da ünlü Avrupa şehirlerinden biri.

UNESCO Kültür Mirası

Casemates du Bock, olağanüstü panoramik manzaralar sunan ve şehrin en önemli tarihi noktalarından biri olarak öne çıkıyor. Bu alan aynı zamanda, şehrin yer altı tünellerini ve sığınaklarını da bünyesinde barındırıyor.

Vadinin sunduğu doğal ve fiziki koşullar, 17. yüzyılda şehrin savunması için büyük bir avantaja dönüştürülmüş; burada kurulan savunma sistemleri sayesinde Lüksemburg uzun yıllar boyunca “Kuzeyin Cebelitarık’ı” olarak anılmış.

UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan bu tarihi yer altı tünelleri, bizim gibi şehri ziyaret eden turistlerin de en yoğun ilgi gösterdiği noktalardan biri.

Lüksemburg'da Yaşayan Birinin Gözünden

Fotoğraf çekimi sırasında burada iki Türk genç arkadaşla tanışıyoruz. Biri yaklaşık beş yıldır Lüksemburg’da yaşayan Halil, diğeri ise bizim gibi şehri keşfetmeye gelmiş bir gezgin. Turistlerin çok sık tercih etmediği bir ülke olması nedeniyle sohbetimiz, “Yolunuz buraya nasıl düştü?” sorusuyla başlıyor.

Ardından Halil’e Lüksemburg’da yaşamaktan memnun olup olmadığını soruyoruz. Cevabı oldukça dengeli ve gerçekçi: “Her şey tamamen kişisel tercihe bağlı” diyor ve ekliyor: “Beş yıldır buradayım. Sakin bir yer. Ben düzenli ve huzurlu şehirleri seviyorum, o yüzden burada çok mutluyum. Burası aynı zamanda global firmaların merkezlerinin bulunduğu bir iş şehri. Maaşlar yüksek ama hayat da buna paralel olarak pahalı.”

Halil’in anlattıklarıyla şehrin ekonomik yapısı daha net şekilleniyor zihnimizde. Her gün çevre ülkelerden binlerce insanın trenle Lüksemburg’a gelip çalıştıktan sonra geri döndüğünü söylüyor. Konutların küçük, kiraların ise oldukça yüksek olduğunu; birçok çalışanın tek odalı evlerde yaşadığını ekliyor. Buna karşılık iş imkanlarının fazla olması ve aynı iş için Brüksel gibi şehirlere kıyasla daha yüksek maaşlar sunulması, Lüksemburg’u cazip kılan en önemli unsurlardan biri.

Sohbet ilerledikçe iş hayatının sosyal yönüne de değiniyor: “Perşembe günleri şirketlerin çoğu bir mekan kiralayıp yemekli etkinlikler düzenliyor. Bizim şirketimiz küçük, 15–20 kişiyiz ama bizde de genelde cuma günleri benzer buluşmalar oluyor” diyerek iş-yaşam dengesine dair ipuçları veriyor.

“Eğlence hayatı biraz sınırlı,” diye devam ediyor Halil, “ama ulaşım çok rahat; trenle her yere kolayca gidebiliyorsun. Çoğu zaman dört gün çalışıyorsun ya da işini kısa sürede bitirip kendine zaman ayırabiliyorsun. Sosyal haklar geniş ve buna herkes saygı duyuyor. Sokaklar da oldukça güvenli.”

Sözlerini ise küçük bir tavsiyeyle bitiriyor: “Yaz aylarında burası çok daha canlı oluyor. Vadide fuarlar, festivaller ve etkinlikler düzenleniyor. Eğer yazın gelseydiniz, Lüksemburg’a dair izleniminiz çok daha farklı olabilirdi.”

Grund Mahallesi

Yürüdüğümüz tarihi yoldan bu kez geri dönerek, tepelerden vadinin en dip noktasında yer alan Grund Mahallesi’ni keşfetmeye başlıyoruz. Burada da şehrin genelinde hissedilen o sakinlik ve düzen kendini hemen hissettiriyor. Şehrin eski kapıları ve sur yapıları, günümüze dek ayakta kalmayı başarmış ve oldukça iyi korunmuş halleriyle önümüzde yükseliyor.

Nehrin iki yakasını birleştiren köprü üzerinden çektiğimiz enfes kareleri anı arşivimize ekliyoruz. Tarihle iç içe, butik bir yaşamın hüküm sürdüğü bu mahallede kafeler, restoranlar ve barlar nehrin her iki yakasına sıralanmış durumda. Kış sonrası sakinliğini hala koruyan bu mekanlar, akşamüstüne doğru yavaş yavaş canlanmaya başlıyor.
Vadinin metrelerce yükselen dik yamaçlarında ise Kapadokya’yı andıran oyuklar ve yaşam alanları dikkatimizi çekiyor. Doğa ile tarihin iç içe geçtiği bu manzara, Grund’u şehrin en etkileyici köşelerinden biri haline getiriyor.

Asansörle Vadiden Çıkış

Tren saatimiz yaklaştığından, mahalleden yavaş yavaş ayrılıyoruz. Bu kez bizi metrelerce yükseklikteki şehir merkezine yürümeye zorlamayacak olan Ascenseur du Plateau Saint-Esprit adlı asansöre yöneliyoruz; şehirdeki en önemli ve modern ulaşım araçlarından biri bu.

Tünelin içine giriyoruz ve duvarlarda şehirdeki yaklaşan etkinliklerin afiş ve posterleriyle karşılanıyoruz. 65 metre yüksekliğe çıkaran asansör, hem yayalar hem de bisikletliler için tasarlanmış. Uzun bir mesafeyi yalnızca bir-iki dakikaya indiriyor. 

Asansörle Plateau Saint-Esprit bölgesine ulaşıyor ve şehri geride bırakmak üzere, tekrar gara doğru şehir caddelerinde yürüyüşe geçiyoruz. 

Şehrin Modern Yüzü

Tarihi bölgeden uzaklaşıp, şehrin modern yapılarının yer aldığı caddelerden yürüyerek gara doğru ilerliyoruz. Lüksemburg, yalnızca Avrupa’nın güzel manzaralarına değil, aynı zamanda Avrupa Birliği’nin önemli kurumlarına da ev sahipliği yapan bir kent. Türkiye’de de sıkça haber bültenlerinden duyduğumuz Avrupa Adalet Divanı başta olmak üzere, dünyaca ünlü yazılım ve teknoloji firmalarının merkezlerini barındırdığını hatırlatmak gerekir.

Lüksemburg'a Veda

Günübirlik bir ülkenin başkentini keşfetmek, tarihi ve kültürel noktalarına dokunmak ve ardından yepyeni bir yol macerasına yelken açmak gerçekten heyecan verici. Gare Central adlı Lüksemburg tren garına geldiğimizde, Fransızca yapılan anonsları taklit ederek ve gardaki ekranlardan onlarca treni takip ederek zamanı hızlıca geçiriyoruz. Perona Brüksel treni yaklaştığında ise akşam yavaş yavaş şehre çökerken, Lüksemburg’a, hem başkente hem de bu farklı ve güzel ülkeye veda ediyoruz.

Teşekkürler Dünya!